When we think of archaeology, we imagine gold crowns and stone temples.Khi nghĩ tới khảo cổ, ta hình dung vương miện vàng và đền đá.

In fact, most of what archaeologists study is rubbish.Thật ra, phần lớn thứ mà các nhà khảo cổ nghiên cứu là rác.

Broken pots, fish bones, burnt seeds and old shoes tell us more about ordinary life than a king's treasure does, because people threw away the things they used every day.Nồi vỡ, xương cá, hạt cháy và giày cũ cho ta biết về đời sống thường ngày nhiều hơn kho báu của một ông vua, bởi vì người ta vứt đi những thứ họ dùng mỗi ngày.

A rubbish pit is like a book with many pages.Một hố rác giống như quyển sách nhiều trang.

The deepest layer is the oldest, and each layer above it is a little newer.Lớp sâu nhất là lớp cổ nhất, và mỗi lớp phía trên nó lại mới hơn một chút.

If a team digs carefully, they can see how a village changed over hundreds of years.Nếu một nhóm đào cẩn thận, họ có thể thấy một ngôi làng đã thay đổi ra sao qua hàng trăm năm.

For example, new kinds of grain in an upper layer may show that farmers started growing a different crop.Ví dụ, những loại hạt mới ở lớp trên có thể cho thấy nông dân đã bắt đầu trồng loại cây khác.

Small things answer big questions.Những thứ nhỏ trả lời câu hỏi lớn.

Fish bones show how far people travelled to find food.Xương cá cho thấy người ta đi bao xa để kiếm thức ăn.

Cheap cups from a distant city show that traders came often.Những chiếc cốc rẻ tiền từ một thành phố xa cho thấy thương nhân tới thường xuyên.

Animal bones with cut marks show which meat was popular and how it was shared.Xương thú có vết cắt cho thấy loại thịt nào được ưa chuộng và nó được chia ra sao.

None of these objects looks valuable, but together they describe a whole way of living.Không món nào trông có giá trị, nhưng gộp lại chúng mô tả cả một lối sống.

Digging destroys the ground it studies, so archaeologists work slowly and write down everything.Việc đào phá huỷ chính phần đất mà nó nghiên cứu, nên các nhà khảo cổ làm việc chậm rãi và ghi chép mọi thứ.

Today many teams also scan the soil with radar first.Ngày nay nhiều nhóm còn quét đất bằng radar trước.

This lets them find walls and pits without lifting a single spade, so they only dig where it really matters and leave the rest for future scientists with better tools.Điều này giúp họ tìm ra tường và hố mà không cần xắn một nhát xẻng nào, nên họ chỉ đào ở nơi thật sự cần và để phần còn lại cho các nhà khoa học tương lai với công cụ tốt hơn.